Aktualizacja 23 marca 2026

Kwestia alimentów jest jednym z najczęściej poruszanych zagadnień w prawie rodzinnym. Rodzice mają ustawowy obowiązek zapewnienia utrzymania swoim dzieciom, a w pewnych sytuacjach również inni członkowie rodziny mogą być zobowiązani do świadczenia alimentacyjnego. Zrozumienie mechanizmu naliczania alimentów jest kluczowe dla obu stron – zarówno dla osoby domagającej się świadczenia, jak i dla tej, która ma je płacić. Proces ten nie jest prosty i zależy od wielu indywidualnych czynników, które sąd bierze pod uwagę, wydając orzeczenie. Kluczowe jest, aby każda sprawa była rozpatrywana indywidualnie, z uwzględnieniem specyfiki sytuacji rodzinnej, ekonomicznej i życiowej stron postępowania.

W polskim prawie obowiązek alimentacyjny wynika przede wszystkim z pokrewieństwa lub powinowactwa. Najczęściej dotyczy on relacji rodzice dzieci, ale może obejmować również obowiązek alimentacyjny między rodzeństwem, dziadkami wnukami, a także między byłymi małżonkami czy konkubentami. Zakres tego obowiązku jest szeroki i obejmuje nie tylko zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak wyżywienie, ubranie czy mieszkanie, ale również zapewnienie środków na edukację, rozwój osobisty, a w przypadku dzieci – na ich potrzeby medyczne, rehabilitacyjne oraz inne usprawiedliwione wydatki. Wysokość alimentów jest zatem wypadkową wielu zmiennych, a jej ustalenie wymaga wnikliwej analizy przez sąd.

Prawo polskie kładzie nacisk na dobro dziecka i jego potrzeby, co jest priorytetem przy orzekaniu o alimentach. Sąd musi zatem dokładnie ocenić, jakie są faktyczne koszty utrzymania dziecka, a następnie porównać je z możliwościami zarobkowymi i majątkowymi obojga rodziców. Nawet jeśli jeden z rodziców nie pracuje, może zostać zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, jeśli jego sytuacja zdrowotna lub inne okoliczności nie usprawiedliwiają jego bierności zawodowej. Ważne jest, aby pamiętać, że alimenty nie są formą kary czy rekompensaty, lecz świadczeniem służącym zaspokojeniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.

Zrozumienie zasad ustalania alimentów w sprawach rodzinnych

Podstawowym kryterium przy ustalaniu wysokości alimentów jest zasada, że obowiązek ten obciąża rodziców w stosunku do ich możliwości zarobkowych i majątkowych, a potrzeby uprawnionego mają być zaspokojone w miarę jego możliwości. Oznacza to, że sąd analizuje dochody obu stron, biorąc pod uwagę nie tylko wynagrodzenie za pracę, ale również inne źródła utrzymania, takie jak dochody z wynajmu nieruchomości, dywidendy, renty czy zasiłki. Ważne jest, aby przedstawić pełny obraz swojej sytuacji finansowej, zarówno w przypadku osoby domagającej się alimentów, jak i osoby zobowiązanej do ich płacenia.

Sąd bierze również pod uwagę usprawiedliwione potrzeby uprawnionego. W przypadku dzieci są to koszty związane z wyżywieniem, ubraniem, leczeniem, edukacją (w tym zajęciami dodatkowymi, korepetycjami), a także potrzeby związane z rozwojem osobistym i rekreacją. Im wyższe i bardziej uzasadnione są potrzeby dziecka, tym wyższa może być zasądzona kwota alimentów. Należy jednak pamiętać, że potrzeby te powinny być realne i proporcjonalne do wieku i możliwości dziecka. Sąd nie przyzna alimentów na zaspokojenie wygórowanych lub nieuzasadnionych zachcianek.

Ważnym aspektem jest również tzw. zasada równej stopy życiowej rodziców. Oznacza to, że sąd dąży do tego, aby poziom życia dziecka był zbliżony do poziomu życia, jaki prowadziłby, gdyby rodzice pozostawali razem. Ta zasada jest jednak stosowana z uwzględnieniem pozostałych kryteriów i nie zawsze jest priorytetem. W przypadku znaczących różnic w dochodach rodziców, może być trudne do pełnego zrealizowania. Sąd analizuje również sytuację mieszkaniową, koszty utrzymania gospodarstwa domowego oraz inne wydatki ponoszone przez każdego z rodziców.

Poza dochodami i potrzebami, sąd może wziąć pod uwagę również inne czynniki, takie jak stan zdrowia stron, wiek, wykształcenie, doświadczenie zawodowe, a także usprawiedliwione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy utrzymaniem nieruchomości. Sąd zawsze stara się znaleźć sprawiedliwe rozwiązanie, które zapewni dziecku odpowiednie warunki do rozwoju, jednocześnie nie obciążając nadmiernie rodzica zobowiązanego do alimentacji. Warto pamiętać, że proces ustalania alimentów jest elastyczny i może ulec zmianie w przypadku istotnej zmiany okoliczności.

Wpływ zarobków i sytuacji finansowej na orzeczenie o alimentach

Dochody rodzica zobowiązanego do alimentów stanowią jeden z fundamentalnych czynników decydujących o wysokości świadczenia. Sąd analizuje wszelkie źródła dochodu, w tym wynagrodzenie za pracę, premie, dodatki, dochody z działalności gospodarczej, wynajem nieruchomości, dywidendy, renty, emerytury, a nawet świadczenia socjalne. Kluczowe jest udokumentowanie rzeczywistych dochodów, co może wymagać przedstawienia zaświadczeń od pracodawcy, zeznań podatkowych, wyciągów z kont bankowych czy umów cywilnoprawnych. Im wyższe są dochody rodzica, tym wyższa może być potencjalna kwota alimentów.

Jednakże, wysokość alimentów nie jest jedynie prostą kalkulacją procentową od dochodów. Sąd musi również uwzględnić tzw. usprawiedliwione koszty utrzymania rodzica. Obejmuje to niezbędne wydatki związane z jego codziennym życiem, takie jak koszty utrzymania mieszkania (czynsz, rachunki, kredyt hipoteczny), koszty dojazdów do pracy, niezbędne leki, wyżywienie czy podstawowe ubranie. Sąd ocenia, czy wydatki te są uzasadnione i czy nie stanowią próby sztucznego obniżenia podstawy do naliczenia alimentów. W przypadku, gdy rodzic ponosi znaczne, ale uzasadnione wydatki, jego możliwości finansowe mogą być mniejsze, co wpłynie na wysokość alimentów.

Istotne jest również, że obowiązek alimentacyjny obciąża oboje rodziców proporcjonalnie do ich możliwości zarobkowych i majątkowych. Oznacza to, że jeśli jedno z rodziców zarabia znacznie więcej, będzie zobowiązane do ponoszenia wyższych kosztów utrzymania dziecka. Sąd analizuje dochody obu rodziców, nawet jeśli jedno z nich nie pracuje lub pracuje na niepełny etat. W przypadku rodzica, który nie pracuje lub pracuje poniżej swoich możliwości, sąd może uwzględnić jego potencjalne zarobki, biorąc pod uwagę jego wiek, wykształcenie, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. Nie jest to jednak regułą i zależy od konkretnych okoliczności.

Dodatkowo, sąd może brać pod uwagę sytuację majątkową rodzica. Posiadanie oszczędności, inwestycji, nieruchomości czy innych aktywów może świadczyć o większych możliwościach finansowych i wpływać na wysokość zasądzonych alimentów. Sąd bada, czy rodzic posiada zasoby, które mógłby wykorzystać do zaspokojenia potrzeb dziecka. Z drugiej strony, posiadanie znacznych długów lub obciążeń finansowych, które są uzasadnione, może zostać uwzględnione przez sąd przy ustalaniu możliwości zarobkowych i majątkowych. Zawsze kluczowe jest przedstawienie pełnego i rzetelnego obrazu swojej sytuacji finansowej.

Określanie potrzeb dziecka i ich wpływ na wysokość alimentów

Potrzeby dziecka są fundamentem, na którym buduje się wysokość zasądzanych alimentów. Sąd analizuje je bardzo wnikliwie, biorąc pod uwagę wiek dziecka, jego stan zdrowia, indywidualne potrzeby rozwojowe oraz aspiracje edukacyjne. Nie ma jednej uniwersalnej listy wydatków, które są uznawane za usprawiedliwione, ponieważ każda sytuacja jest inna. Kluczowe jest wykazanie, że ponoszone koszty są niezbędne do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania dziecka.

Podstawowe potrzeby dziecka obejmują oczywiście wyżywienie, ubranie, zakwaterowanie oraz higienę osobistą. Te wydatki są zazwyczaj ponoszone przez rodzica, pod którego stałą opieką dziecko przebywa. Jednakże, oprócz tych fundamentalnych potrzeb, sąd bierze pod uwagę również koszty związane z edukacją. Dotyczy to nie tylko kosztów podręczników i zeszytów, ale również czesnego w prywatnych placówkach edukacyjnych, korepetycji, zajęć dodatkowych (np. językowych, sportowych, artystycznych), które przyczyniają się do wszechstronnego rozwoju dziecka. Im wyższy poziom edukacji i bardziej zaawansowane potrzeby w tym zakresie, tym wyższe mogą być alimenty.

Kolejnym ważnym aspektem są potrzeby medyczne i rehabilitacyjne. W przypadku dzieci z chorobami przewlekłymi, niepełnosprawnościami lub wymagających specjalistycznej opieki, koszty leczenia, rehabilitacji, terapii, leków czy sprzętu medycznego mogą być znaczące. Sąd skrupulatnie analizuje te wydatki, często opierając się na opiniach lekarzy i specjalistów, aby ustalić ich zasadność i wysokość. Celem jest zapewnienie dziecku możliwości prowadzenia jak najbardziej normalnego życia, pomimo istniejących trudności.

Oprócz potrzeb materialnych i zdrowotnych, sąd może uwzględniać również potrzeby związane z rozwojem społecznym i kulturalnym dziecka. Obejmują one np. koszty udziału w wycieczkach szkolnych, zajęciach sportowych czy kulturalnych, które pozwalają dziecku na rozwijanie swoich zainteresowań i nawiązywanie relacji rówieśniczych. Ważne jest, aby te potrzeby były racjonalne i proporcjonalne do wieku i możliwości dziecka. Sąd bada, czy dziecko rzeczywiście korzysta z tych możliwości i czy są one zgodne z dobrem dziecka.

Kluczowe jest przedstawienie sądowi pełnej dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki. Mogą to być faktury, rachunki, paragony, zaświadczenia lekarskie, opinie specjalistów, informacje o czesnym za szkołę czy zajęcia dodatkowe. Im bardziej szczegółowe i wiarygodne dowody zostaną przedstawione, tym łatwiej będzie sądowi oszacować realne potrzeby dziecka i ustalić adekwatną wysokość alimentów. Należy unikać zawyżania kosztów i przedstawiać jedynie te wydatki, które są faktycznie ponoszone i uzasadnione.

Co jeszcze bierze pod uwagę sąd przy orzekaniu o alimentach

Poza głównymi kryteriami, jakimi są zarobki rodziców i potrzeby dziecka, sąd bierze pod uwagę szereg innych czynników, które mogą mieć wpływ na ostateczne orzeczenie w sprawie alimentów. Jednym z nich jest zasada równej stopy życiowej rodziców i dziecka. Oznacza to, że sąd dąży do tego, aby dziecko miało możliwość korzystania z takiego poziomu życia, jaki prowadziłby, gdyby jego rodzice nadal byli razem i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Jest to jednak zasada elastyczna i nie zawsze możliwa do pełnego zastosowania, zwłaszcza gdy sytuacja materialna jednego z rodziców jest znacznie gorsza.

Sąd analizuje również wiek dziecka. Inne potrzeby ma niemowlę, a inne nastolatek. Wraz z wiekiem dziecka rosną jego potrzeby edukacyjne, społeczne i kulturalne, co może wpływać na zwiększenie wysokości alimentów. W przypadku dzieci, które osiągnęły pełnoletność, ale nadal kontynuują naukę, obowiązek alimentacyjny rodziców może trwać nadal, pod warunkiem że dziecko wykazuje uzasadnione starania w nauce i nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się.

Stan zdrowia stron jest kolejnym istotnym czynnikiem. Jeśli rodzic zobowiązany do alimentacji cierpi na przewlekłą chorobę lub niepełnosprawność, która uniemożliwia mu podjęcie pracy lub znacząco ogranicza jego możliwości zarobkowe, sąd może obniżyć wysokość alimentów lub nawet zwolnić go z tego obowiązku, jeśli jego sytuacja jest wyjątkowo trudna. Podobnie, jeśli dziecko wymaga specjalistycznej opieki medycznej lub rehabilitacji, koszty z tym związane będą brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości alimentów.

Sąd może również wziąć pod uwagę usprawiedliwione wydatki ponoszone przez rodzica, który opiekuje się dzieckiem. Mogą to być koszty związane z opieką nad dzieckiem, np. zatrudnienie niani, jeśli rodzic pracuje zawodowo, czy koszty związane z dojazdami do placówek edukacyjnych lub medycznych. Celem jest ustalenie sprawiedliwego podziału obciążeń finansowych między rodzicami.

Istotne jest również to, czy rodzic, który ma płacić alimenty, ponosi inne zobowiązania finansowe, np. alimenty na rzecz innych dzieci, raty kredytów czy alimenty na rzecz byłego małżonka. Sąd musi wziąć pod uwagę jego ogólną sytuację finansową, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której rodzic nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich własnych lub innych osób, na których utrzymanie ma prawny obowiązek.

• Analiza zdolności zarobkowych i majątkowych obojga rodziców.
• Szczegółowe ustalenie usprawiedliwionych potrzeb dziecka w każdym aspekcie życia.
• Ocena możliwości finansowych rodzica zobowiązanego do alimentacji, w tym jego usprawiedliwionych wydatków.
• Uwzględnienie sytuacji życiowej i zdrowotnej stron postępowania.
• Rozważenie zasady równej stopy życiowej rodziców i dziecka.
• Analiza innych zobowiązań finansowych rodzica zobowiązanego do alimentacji.

Każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a sąd dąży do znalezienia rozwiązania, które będzie najbardziej sprawiedliwe i korzystne dla dobra dziecka, jednocześnie uwzględniając realne możliwości finansowe rodziców.

Kiedy można domagać się zmiany wysokości alimentów

Obowiązek alimentacyjny nie jest stały i może ulec zmianie wraz ze zmianą okoliczności, które stanowiły podstawę do jego ustalenia. Prawo przewiduje możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o podwyższenie lub obniżenie alimentów, jeśli nastąpiła istotna zmiana w sytuacji finansowej jednej ze stron lub w potrzebach uprawnionego. Jest to tzw. powództwo o zmianę orzeczenia w przedmiocie obowiązku alimentacyjnego.

Najczęstszym powodem do domagania się podwyższenia alimentów są zwiększone potrzeby dziecka. Może to wynikać z jego wzrostu, rozpoczęcia nauki w szkole, rozwoju zainteresowań wymagających dodatkowych nakładów finansowych, czy też konieczności pokrycia kosztów leczenia lub rehabilitacji. Jeśli rodzic, pod którego opieką dziecko przebywa, jest w stanie udokumentować te zwiększone wydatki i wykazać, że obecna kwota alimentów jest niewystarczająca, sąd może przychylić się do wniosku o ich podwyższenie.

Z drugiej strony, podstawą do obniżenia alimentów może być pogorszenie się sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego do ich płacenia. Może to być utrata pracy, obniżenie wynagrodzenia, choroba uniemożliwiająca wykonywanie pracy zarobkowej, czy też pojawienie się nowych, usprawiedliwionych zobowiązań finansowych. Ważne jest, aby te zmiany były znaczące i trwałe, a nie jedynie chwilowe trudności. Rodzic starający się o obniżenie alimentów musi przedstawić dowody potwierdzające jego trudną sytuację finansową.

Istotną zmianą może być również sytuacja dziecka. Na przykład, jeśli dziecko osiągnęło pełnoletność i uzyskało stabilne zatrudnienie lub rozpoczęło działalność gospodarczą, z której jest w stanie się utrzymać, obowiązek alimentacyjny może wygasnąć. W takich przypadkach można wystąpić do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Podobnie, jeśli dziecko porzuci naukę lub przestanie wykazywać uzasadnione starania w nauce, mimo że jest nadal na utrzymaniu rodzica, sąd może uznać, że nie przysługuje mu już prawo do alimentów.

Zmiana okoliczności może również dotyczyć polepszenia się sytuacji finansowej rodzica, pod którego opieką przebywa dziecko. Jeśli rodzic ten uzyskał stabilne i wysokie dochody, które pozwalają mu na samodzielne pokrycie wszystkich usprawiedliwionych potrzeb dziecka, może to stanowić podstawę do wniosku o obniżenie alimentów płaconych przez drugiego rodzica. Sąd zawsze ocenia całokształt sytuacji i stara się znaleźć rozwiązanie, które będzie sprawiedliwe dla obu stron.

Proces zmiany wysokości alimentów wymaga złożenia odpowiedniego wniosku do sądu rodzinnego. Należy pamiętać, że sąd będzie brał pod uwagę wszystkie dowody przedstawione przez obie strony i oceni, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności uzasadniająca modyfikację wcześniejszego orzeczenia. Warto w takiej sytuacji skorzystać z pomocy prawnika, który pomoże w przygotowaniu wniosku i reprezentowaniu strony przed sądem.

Alimenty na rzecz dorosłych dzieci i innych członków rodziny

Obowiązek alimentacyjny nie ogranicza się wyłącznie do relacji rodziców i dzieci. Prawo polskie przewiduje również możliwość orzekania alimentów na rzecz dorosłych dzieci, a także innych członków rodziny w określonych sytuacjach. Jest to ważny aspekt systemu zabezpieczenia społecznego, który ma na celu zapewnienie godnego życia osobom, które z różnych przyczyn nie są w stanie samodzielnie się utrzymać.

W przypadku dorosłych dzieci, obowiązek alimentacyjny rodziców może trwać nadal po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Dzieje się tak w sytuacji, gdy dziecko kontynuuje naukę i nie posiada jeszcze środków do samodzielnego utrzymania się. Sąd ocenia, czy dziecko wykazuje uzasadnione starania w nauce i czy jego sytuacja życiowa jest taka, że potrzebuje dalszego wsparcia ze strony rodziców. Okres, przez który rodzice są zobowiązani do alimentacji dorosłego dziecka, jest elastyczny i zależy od indywidualnych okoliczności, takich jak rodzaj ukończonej szkoły, wiek dziecka czy jego perspektywy zawodowe.

Ponadto, obowiązek alimentacyjny może obciążać rodzeństwo. Rodzice mają obowiązek utrzymania swoich dzieci, ale jeśli rodzice nie żyją lub nie są w stanie zapewnić utrzymania, obowiązek ten może przejść na rodzeństwo. Dotyczy to sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa znajduje się w niedostatku i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, a pozostałe rodzeństwo ma możliwości zarobkowe i majątkowe, aby mu pomóc. Podobnie jak w przypadku alimentów na rzecz dzieci, ocenie podlega sytuacja materialna osoby potrzebującej oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodzeństwa.

Prawo przewiduje również możliwość orzekania alimentów na rzecz dziadków ze strony wnuków, a także na rzecz byłych małżonków lub byłych partnerów w związkach nieformalnych. W przypadku dziadków, obowiązek alimentacyjny wnuków powstaje tylko wtedy, gdy dziadkowie znajdują się w niedostatku, a obowiązek ten jest stosowany w ostateczności, gdy inne osoby zobowiązane do alimentacji (np. rodzice) nie są w stanie sprostać temu obowiązkowi lub ich nie ma. W przypadku byłych małżonków, obowiązek alimentacyjny może powstać, jeśli rozwód orzeczono z winy jednego z małżonków, a małżonek niewinny znajduje się w niedostatku. W przypadku byłych partnerów, możliwość orzekania alimentów jest ograniczona i zazwyczaj dotyczy sytuacji, gdy wspólne pożycie trwało przez dłuższy czas i partnerzy prowadzili wspólne gospodarstwo domowe.

W każdym z tych przypadków, kluczowe jest wykazanie przez osobę domagającą się alimentów, że znajduje się ona w niedostatku, czyli nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie, osoba, od której domaga się alimentów, musi mieć możliwości zarobkowe i majątkowe, aby świadczyć pomoc. Sąd analizuje wszystkie te czynniki, aby ustalić, czy i w jakiej wysokości powinien zostać orzeczony obowiązek alimentacyjny.

Alimenty w przypadku rozwodu i rozdzielności majątkowej małżonków

Kwestia alimentów jest często ściśle powiązana z postępowaniem rozwodowym. W przypadku orzeczenia rozwodu, sąd może zasądzić alimenty na rzecz jednego z małżonków, jeśli ten znajdzie się w niedostatku. Należy jednak pamiętać, że prawo do alimentów po rozwodzie nie jest automatyczne i zależy od wielu czynników. Przede wszystkim, sąd musi ustalić, czy małżonek domagający się alimentów znajduje się w niedostatku, czyli nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb.

Sąd bierze również pod uwagę, czy rozwód został orzeczony z winy jednego z małżonków. Jeśli małżonek niewinny rozwodu znajduje się w niedostatku, może domagać się od małżonka winnego rozwodu alimentów, nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku, lecz orzeczenie takie jest uzasadnione względami społecznymi. W takim przypadku, obowiązek alimentacyjny może trwać przez określony czas, zazwyczaj do 5 lat od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd orzeknie inaczej. Celem jest umożliwienie małżonkowi niewinnemu usamodzielnienia się i powrotu na rynek pracy.

Jeśli rozwód został orzeczony bez orzekania o winie, lub z winy obu stron, obowiązek alimentacyjny na rzecz byłego małżonka powstaje tylko w przypadku, gdy małżonek domagający się alimentów znajduje się w niedostatku. Tutaj także sąd ocenia jego sytuację materialną, możliwości zarobkowe, stan zdrowia oraz wiek. Ważne jest, aby małżonek domagający się alimentów wykazał, że podjął wszelkie możliwe kroki w celu uzyskania samodzielności finansowej.

Warto zaznaczyć, że obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami ustaje w przypadku, gdy małżonek uprawniony do alimentów zawrze nowy związek małżeński. Ponadto, sąd może uchylić obowiązek alimentacyjny, jeśli sytuacja finansowa małżonka zobowiązanego do alimentacji ulegnie znacznemu pogorszeniu, lub jeśli małżonek uprawniony do alimentacji przestanie znajdować się w niedostatku.

Kwestia alimentów w przypadku rozdzielności majątkowej małżonków jest nieco inna. Rozdzielność majątkowa, czyli intercyza, ustala odrębność majątkową każdego z małżonków. Nie wpływa ona jednak bezpośrednio na obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, ani na obowiązek alimentacyjny między małżonkami w przypadku rozwodu. Alimenty są świadczeniem osobistym, niezależnym od ustaleń majątkowych między małżonkami. Nawet w przypadku rozdzielności majątkowej, rodzice nadal są zobowiązani do zapewnienia utrzymania swoim dzieciom, a sąd może orzec alimenty na rzecz jednego z małżonków po rozwodzie, jeśli zajdą przesłanki wskazane w przepisach prawa.

Ważne jest, aby w sprawach rozwodowych i dotyczących alimentów skonsultować się z prawnikiem, który pomoże w prawidłowym złożeniu wniosków, zgromadzeniu niezbędnych dowodów i reprezentowaniu strony przed sądem. Każda sprawa jest indywidualna i wymaga starannego rozpatrzenia wszystkich okoliczności.